İSTİKLAL MÜCADELESİ VE BİLİNMEYENLERİ

 

30 Mart 1919’da Padişah Vahdettin, Sadrazamı Damat Ferit aracılığıyla, İngiltere’ye bir barış projesi sunmuştur. Bu projeye göre :

1. İngiltere gerekli gördüğü yerleri 15 yıllığına işgal edebilecek,

2. Sultan, Osmanlı Bakanlıklarında gerekli görülen yerlere İngiliz müsteşarlarının tayinine izin verecek, 3. Her vilayete birer İngiliz Konsolosu tayin edilecek,

4. Bu konsoloslar 15 yıl süreyle Valinin yanında müşavirlik yapacak,

5. Türkiye’deki seçimler İngilizlerce kontrol edilecek,

6. İngiltere Türk maliyesini kontrol edecek,

7. Doğu halkının anlayışına göre anayasa sadeleştirilecektir.

Bu Proje İngilizler tarafindan kabul edilmemistir. Atatürkcülerin bu iddialari belgelenmemistir.

 

20 Mayıs 1919 İstanbul'da "İngiliz Muhipleri Cemiyeti"nin kuruluşu

Yunan kuvvetlerinin Torbalı'yı işgali

İstanbul'da, Üsküdar Doğancılar'da İzmir'in işgalini protesto mitingi

21 Mayıs 1919 Mustafa Kemal Paşa'nın Samsun'dan, Erzurum'dan XV Kolordu komutanı Kazım Karabekir Paşa'ya telgrafı: "Umumi durumumuzun almakta olduğu vahim şekilden pek elemli ve müteessirim Millet ve memlekete borçlu olduğumuz en son vicdani vazifeyi yakından müşterek mesai ile yerine getirmek mümkün olacağı kanaatiyle bu son memuriyeti kabul ettim. Bir an evvel Zat-ı alinize kavuşmak arzusundayım"

Menemen ve Seydiköy'ün işgali

22 Mayıs 1919 Mustafa Kemal Paşa'nın Samsun'dan Osmanli Devleti Sadaret'ine raporu: "Millet yek vücut olup, hakimiyet esasını, Türklük duygusunu hedef ittihaz etmiştir"

Genelkurmay başkanı Cevat Cevat Paşa'nın (ÇOBANLI), Yunanlıların bazı yerlerde silah teslim almaları üzerine İzmir ve civarına genelgesi: "Devletin Yunanlılara kaptıracak ne bir silahı, ne de fişeği vardır Silah teslimi gibi zilletlere meydan bırakılmamasını ehemmiyetle ilave ederim"

Kadıköy'de yabancı işgallerini protesto mitingi

Balıkesir'de Doğru Söz adlı işgallere karşı gazetelerin yayıma başlaması

Yunanlıların Selçuk'u işgali

Diyarbakır'da, İzmir'in işgalini ve Doğu'da bir Ermeni devleti kurulması tasarısını protesto mitingi

23 Mayıs 1919 İzmir'in Yunanlılar tarafından işgalini protesto amacıyla "Sultan Ahmet Meydanı"nda büyük miting

24 Mayıs 1919 ingilizlerle ortak calisan Rauf Bey'in (ORBAY) Anadolu'ya geçmek üzere İstanbul'dan ayrılışı

25 Mayıs 1919 Mustafa Kemal Paşa'nın ingiliz Ordusun korumasinda Samsun'dan Havza'ya geçişi

Bayındır ve Karabağ'ın Yunanlılar tarafından işgali

26 Mayıs 1919 Yunanlıların Manisa'yı işgali

Yunanlıların Germencik İstasyonu'nu da ele geçirmeleri

Yıldız Sarayında "Şura-yı Saltanat" toplantısı (Vahdettin'in açış konuşması, Sadrazam Damat Ferit Paşa'nın konuşmasından sonra üyelerin son siyasi durum hakkında görüşlerini bildirmesi)

27 Mayıs 1919 Yunanlıların Aydın'ı işgali

28 Mayıs 1919 Mustafa Kemal Paşa'nın Havza'dan, III, XV ve XX Kolordu Komutanlıklarına yazısı: "Milletin esaretten kurtuluşu, hakim ve müstakil oluşu topraklarında yaşayabilmesi ancak azimkar ve namuslu ellerin milletin kısa ve doğru yoldan müdafaa-i hukuk ve istiklale sevkiyle kabil olacaktır Mülkiye memurlarının şayan-ı itimat zevatı el ele vererek İstiklalimizin müdafaası emrinde gereken teşkilatı (şüphesiz mahrem)zaruri ediyorum Bu husus ihtisası dolayısıyla biz askerlerin uhde, vatanperveresine terettüp etmektedir"

Ayvalık sahillerine çıkarma yapan Yunan kuvvetlerine 172 Piyade Alay Komutanı Yarbay Ali Beyin (Çetinkaya) silahla karşı koyması

Yunanlıların Tire'yi işgal etmesi

İngilizlerin İstanbul'da Bekirağa Bölüğü'nde tutulan 67 siyasi tutukluyu Malta'ya sürmesi

29 Mayıs 1919 Ayvalık ve Turgutlu'nun Yunanlılar tarafından işgal edilmesi

1 Haziran 1919 Ödemiş'in Yunanlılar tarafından işgal edilmesi

Damat Ferit Paşa'nın Paris Konferansı'na davet edilmesi

İtalyanların Milas'ı işgali

Albay Kazım Bey'in (Özalp) Balıkesir'deki 61 Fırka Komutanlığı görevine başlaması

4 Haziran 1919 Yunanlıların Nazilli'yi işgal etmesi

5 Haziran 1919 Yunanlıların Akhisar ile Nif'i işgali

İtalyanların Çin'e ile Yatağan'ı işgali

6 Haziran 1919 Ingiliz General Milne'nin Mustafa Kemal Paşa'nın geri çağrılması için Harbiye Nezareti'ne emir yazısı

8 Haziran 1919 Osmanli Hükumeti Harbiye Nazırı Şevket Turgut Paşa, 6 Haziran 1919 da Ingiliz General Milne'nin Mustafa Kemal Paşa'nın geri çağrılması için Harbiye Nezareti'ne emir yazısı üzerine, Mustafa Kemal Paşa'ya telgrafı ceker: "Maiyetinizdeki istimbotlardan biriyle İstanbul'a teşrifiniz rica olunur"

Anadolu'ya geçen Rauf Bey'in (Orbay) Ankara'ya gelişi ve Ali Fuat Paşa tarafından karşılanışı

9 Haziran 1919 M. Kemal ile birlik olan Hacı Şükrü Bey tarafından Aydın cephesinde "Kuvay-i Milliye" teşkil edilmesi

11 Haziran 1919 ingiliz destekli Mustafa Kemal Paşa'nın Havza'dan Kazım Karabekir Paşa'ya telgrafı: "Hükümet, aldatarak İstanbul'a getirtmek planını izlediğinden, ben de mümkün olduğu kadar zaman kazanmak ve karargahımı memleket içerisine sokmak için aynı usulde mukabele ve yazışma yapmaktayım"

Osmanli Hükumeti M.Kemal i Istanbul a cagirmaktadir ve M.Kemal bunu istememekte ama bu arada K. Karabekir in güvenini yitirmemek istememektedir.

12 Haziran 1919 ingiliz destekli Mustafa Kemal Paşa'nın Kuvayy-i Milliye karargahı ile beraber Amasya'ya gelişi

Yunanlıların Bergama'yı işgali

13 Haziran 1919 Dikili'nin Yunanlılar tarafından işgali

15 Haziran 1919 Bergama'nın ingiliz destekli M.Kemal e bagli milli kuvvetler tarafından geri alınışı

16 Haziran 1919 Yörük Efe Müfrezesi'nin Malkoç köprüsüne baskını ve Yunan müfrezesinin imha edilişi

17 Haziran 1919 Yunan kuvvetlerinin Menemen'de katliam yapmaları

Damat Ferit Paşa'nın Paris Barış Konferansı'na, Osmanlı Devleti'nin barış isteklerini bildiren muhtırası

19 Haziran 1919 Osmanli Devletine bagli Müdafaa-i Hukuk Ordularinin Bergama'yı boşaltarak çekilmesi

20 Haziran 1919 ingilizlere bagli Kuvayy-i Milliye Kuvvetlerinin Nazilli'yi geri almaları

Yunan kuvvetlerinin Bergama'yı ikinci kez işgali

22 Haziran 1919'da Amasya'da yayımladığı genelgeyle "Milletin istiklâlini yine milletin azim ve kararının kurtaracağını " ilan edip Sivas Kongresi'ni toplantıya çağırdı

22 Haziran 1919 Mustafa Kemal Paşa'nın Amasya'dan mülki ve askeri makamlara tamimi: "Vatanın tamamiyeti, milletin bağımsızlığı tehlikededir Milletin bağımsızlığını, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır Sivas'ta milli bir kongrenin acele toplanması kararlaştırılmıştır Bunun için tekmili vilayetlerin her livasından milletin itimadına mazhar üç murahhasın mümkün olan süratle yetişmek üzere hemen yola çıkartılması icap etmektedir Her ihtimale karşı keyfiyetin bir milli sır haline tutulması lazımdır"

M.Kemal Osmanli Devletinin izni olmadan cikarttigi bu kararin Osmanli Devleti tarafindan bilinmesini istememekte ve gizli tutulmasini istemektedir. Fakat bu karardan buna ragmen Osmanli Devletinin haberi olmustur.

Yunanlıların Akhisar'ı yeniden işgali

 

22 Haziran 1919'da Amasya'da yayımladığı genelgeyle "Milletin istiklâlini yine milletin azim ve kararının kurtaracağını" ilan etti.

 

23 Haziran 1919 Mustafa Kemal paşa hakkında Osmanli Hükümeti kararı: "Mustafa Kemal Paşa'nın azledilerek hiçbir resmi sıfatı kalmamış olduğundan tebligat ve işarların resmi mahiyeti haiz olmadığının icap eden vilayetlere tebliğinin Dahiliye nezaretine bildirilmesi"

26 Haziran 1919 Osmanli Devleti Dahiliye Nazırı Ali Kemal, M.Kemal in ingiliz destekli M.Kemal in: "Kuvayy-i Milli adi verilen Milli ordu teşkil etmesinin ve müdafaa-i Hukuk nyerine ve ona paralel olarak müdafaa-i milliye hazırlamak gibi faaliyetlerinin felaket olduğunu" ilan eden beyannamesi

28 Haziran 1919 Padisah Vahdeddin in gizli girisimleriyle Balıkesir'de milli bir kongre toplanması

İtalyanların Burdur'u işgali

30 Haziran 1919 Osmanli Devleti emrindeki Müdafaa-i Hukuk Ordularinin Aydın'ı geri alışı

3 Temmuz 1919 Mustafa Kemal Paşa'nın, Rauf Bey ile birlikte Erzurum'a gelişi. Erzurumlular Mustafa Kemal'e güvenmedikleri için onu kongreye almak istemediler ve K. Karabekir´den güvence istediler ve K. Karabekir de hem kendilerine güvence verdi hem de huzurunda M. Kemal Paşa'ya "Vatana ve Millete Ihanet etmeyecegine Dair"yemin ettirdi. Bu sekilde K. Karabekir M.Kemal Paşa'nın Erzurum Kongresi'ne katılmasının önünü açtı.(K.Karabekir)

4 Temmuz 1919 Yunan kuvvetlerinin ikinci kez işgal etmesi

5 Temmuz 1919 Osmanli Devleti Harbiye Nazırı Ali Ferit Paşa'nın, Mustafa kemal Paşa'yı padişah adına İstanbul'a çağırması. Bu davete M.Kemal in icabet etmemesi.

8 Temmuz 1919 Istanbul a cagrildigi halde basina gelecekleri haber alip gitmeyen Mustafa Kemal Paşa'nın resmi memuriyetine son verdiği hakkında Padişah Vahdeddin iradesi

9 Temmuz 1919 Mustafa Kemal paşa'nın resmen Osmanli Devletine isyan ederek, resmi göreviyle beraber askerlik mesleğinden istifasını, Orduya, Vilayetlere ve millete duyurması: "Bundan sonra mukaddes milli gayemiz için her türlü fedakarlıkla çalışmak üzere sine-i millette bir ferd-i mücahit sıfatıyla bulunmakta olduğumu"

 

Rauf Bey'in eski Bahriye Nazırı sıfatıyla Erzurum'dan vilayetlere beyanname niteliğinde telgrafı: "Mustafa Kemal Paşa ile birlikte nihayete kadar çalışmaya mukaddesatımız üzerine yemin ettiğimizi arz ve ilan eylerim"

Kazım Karabekir'in Mustafa Kemal Paşa'yı ziyareti: "Ben ve kolordum emrinizdeyiz Bundan sonra dahi ne emirleriniz varsa ifayı bir şeref bilirim"

11 Temmuz 1919 Demirci Mehmet Efe'nin Kuvay-ı Milliye saflarına katılması

13 Temmuz 1919 Talat, Enver ve Cevat Paşalarla, Doktor Nazım Bey'in ingiliz Baskomserliginin emriyle İstanbul Divan-ı Harbi tarafından gıyaben idama mahkum edilmeleri

23 Temmuz 1919 Erzurum Kongresinin açılışı

23 Temmuz - 7 Ağustos 1919 tarihleri arasında Erzurum,

 

26 Temmuz 1919 M.Kemal in, Ingilizlerin destegiyle "Balıkesir'de ikinci bir Milli Kongre" toplaması

29 Temmuz 1919 Mustafa Kemal Paşa ve Rauf Bey'in derhal yakalanarak, İstanbul'a gönderilmelerinin mülki memurlara bildirilmesi hakkında Osmanli Hükümeti kararı

 

6 Ağustos 1919 M.Kemal in, Ingilizlerin destegiyle "Nazilli'de bir Milli Kongre" toplanmasıni saglamasi

7 Ağustos 1919 Erzurum Kongresi'nin Heyeti Temsiliye seçiminden sonra Mustafa Kemal Paşa'nın kısa bir konuşmasıyla son bulması.Mustafa Kemal Paşa'nın kendini Heyeti Temsiliye Başkanlığına seçtirtmesi

16 Ağustos 1919 M.Kemal in, Ingilizlerin destegiyle "Alaşehir Kongresi"nin toplaması

24 Ağustos 1919 Mustafa Kemal paşa'nın Sivas'a gitmek üzere Erzurum'dan ayrılışı

2 Eylül 1919 Mustafa Kemal Paşa'nın Sivas'a gelişi

3 Eylül 1919 Osmanli Devleti Dahiliye Nazırı Adil Bey ile Harbiye Nazırı Süleyman Şefik Paşa'nın,Osmanlinin Elazığ Valisi Ali Galip'e, Mustafa kemal Paşa'nın tutuklanması ve Sivas Kongresi'nin engellenmesi hakkında emri

4 - 11 Eylül 1919 tarihleri arasında da Sivas Kongresi'ni toplayarak vatanın kurtuluşu için izlenecek yolun belirlenmesini sağladı 27 Aralık 1919'da Ankara'da heyecanla karşılandı

 

4 Eylül 1919 Sivas Kongresi'nin açılışı

Demirci Mehmet Efe'nin Kuvayy-i Milliyeye katilarak Aydın ve havalisinin Kuvay-ı Milliye kumandanı oluşu

 

 

8 Eylül 1919’da 30 Mart 1919 da Vahdeddin, Sadrazamı Damat Ferit aracılığıyla asagidaki anlasma taslagini ingilizlere teklif etmis ve bu teklif kabul edilmemisti.

Bu projeye göre :

1. İngiltere gerekli gördüğü yerleri 15 yıllığına işgal edebilecek,

2. Sultan, Osmanlı Bakanlıklarında gerekli görülen yerlere İngiliz müsteşarlarının tayinine izin verecek, 3. Her vilayete birer İngiliz Konsolosu tayin edilecek,

4. Bu konsoloslar 15 yıl süreyle Valinin yanında müşavirlik yapacak,

5. Türkiye’deki seçimler İngilizlerce kontrol edilecek,

6. İngiltere Türk maliyesini kontrol edecek,

7. Doğu halkının anlayışına göre anayasa sadeleştirilecektir.

Bu Proje İngilizler tarafindan kabul edilmemis idi.

Ama bu projeye güya Vahdettin, yine sadrazamı Damat Ferit aracılığıyla, İngilizlere bir barış daha teklif etmiş, ancak bu seferki teklifte, 30 Mart 1919 teklifindeki şartlara bir de Doğu’da "Bağımsız bir Kürdistan" kurulmasını kabul ettiğini eklemiştir.

İngilizler bu teklifi kabul etmiş ve İngilizlerle bir gizli antlaşma 8 Eylül 1919 imzalanmıştır. Atatürkcülerin bu iddialari belgelenmemistir.

8 Eylül 1919 tarihli Projenin Ingilizler tarafindan kabul edildigi hakkinda herhangibir belge elde edilememektedir. 8 Eylül Tarihinde Sivas Kongresinin basladiginida dikkate alirsak, neden ingilizler böyle anlasma yapilsin.

 

 

10 Eylül 1919 Osmanli Devletine sadik olan Ali Galip'in üzerine ingiliz destekli M.Kemal tarafindan Kuvayy-i Milliye askerlerinin gönderilmesi sonucu yakınındakilerle Malatya'dan kaçışı, (Kahta yolu ile Urfa'dan, Halep'e kaçmıştır)

11 Eylül 1919 Sivas Kongresi'nin kapanışı

Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti teşkil edildiğine dair beyannamenin Mustafa Kemal Paşa'nın imzasıyla Sivas Vilayeti'ne verilmesi. Osmanli Devletinin Kasim 1918 de Anadolu ve Rumeli de kurdugu Müdafaa-i Hukuk Cemiyetlerinin isyanci M.Kemal dolayisile Isgalcilerin emrine sokulmalari icin M.Kemal bu oyuna basvurarak, tüm Müdafaa-i Hukuk Cemiyetlerini Osmanli Devletinden kopartma, kendi emirleri altina alma karari alarak imzaladi. Bu kararla bundan sonra tüm Müdafaa-i Hukuk Cemiyetleri asi, isyanci ilan edilerek bunlara karsi savas baslatildi. Malum oldugu üzere Türk Milleti bu teskilatlar sayesinde isgalcilere karsi kendilerini ve topraklarini savunuyorlardi. Anadolunun istiklal Savasini yürüten bu teskilatlara karsi M.Kemal in isgal gücleri adina yürüttügü savasin adina M. Kemal "Kurtulus Savasi" adini verdi. Anadoludaki tüm Müdafaa-i Hukuk Cemiyetleri teslim olmayinca asi, isyanci ve terörist ilan edildi bu kararla.

12 Eylül 1919 Sivas Kongre Heyetinin, İstanbul ile Anadolu arasindaki her türlü resmi haberleşmenin kesildiğine ilişkin vilayetlere ve komutanlara bildirisi. Böylelikle Osmanli Devleti ile Anadoludaki Osmanli Devletine bagli Sehirler, Kasabalar, Nahiyeler ve Köylerdeki Kurum ve Kuruluslarla irtibati kesmekti.

14 Eylül 1919 Sivas Kongre Heyeti adına Mustafa Kemal Paşa'nın Padişah Vahdettin'e Damat Ferit Paşa'nın ihanetlerini belirten muhtırası. Maksadi siysei kriz yaratmak, Devleti zora düsürmekti.

Sivas'ta İrade-i Milliye Gazetesi'nin yayına başlaması

15 Eylül 1919 Suriye ve Kilikya'daki işgal kuvvetlerinin değiştirilmesi hakkında İngiliz - Fransız Anlaşması. Bu Bölgelerden ingilizler cekilecek, bu bölgelere Fransizlar isgalci olarak yerleseceklerdir.

16 Eylül 1919 "Üçünü Balıkesir Kongresi"nin açılışı

19 Eylül 1919 "İkinci Nailli Kongresi"

27 Eylül 1919 ingilizler adina calisan M.Kemal e karsi birinci Bozkır ayaklanması (Bastırılışı 4 Ekim 1919)

27 - 28 Eylül 1919 Mustafa Kemal Paşanın Padişah ve Damat Ferit Hükümetiyle Heyeti Temsiliye arasında aracı oynayan Abdülkerim Paşa ile telgraf görüşmesi

30 Eylül 1919 Damat Ferit Paşa'nın sadaretten istifası

2 Ekim 1919 Ali Rıza Paşa kabinesi (bu kabine Harbiye Nazırlığına Mersin'li Cemal Paşa getirilmiştir)

3 Ekim 1919 Mustafa Kemal Paşa'nın sadrazam Ali Rıza Paşa'ya telgrafı: " Yeni kabine Erzurum ve Sivas Kongrelerinde tayin ve tespit edilen milli teşkilat ve maksatlara riayetkar olduğu takdirde Kuvay-i Milliye ona yardımcı olacaktır"

7 Ekim 1919 Harbiye Nazırı Cemal Paşa'nın kabine adına Mustafa Kemal Paşa'ya cevabı: " Kabine, sizinle aynı fikirde ve irade-i milliyenin hakimiyetini kabul eder Devletin harice karşı şeref ve haysiyetini iade için, İrade-i Milliye'ye ve Heyet-i Temsiliye'ye dayanacaktır"

Osmanlı Mebusan Meclisi için mebus seçimlerinin başlayacağının ilanı

Yunan zulmünü incelemek için kurulan "milletlerarası tahkik komisyonu"nun hazırladığı raporu Paris Konferansına sunması

20 Ekim 1919 Mustafa Kemal Paşa'nın, Rauf ve Sami Beylerle birlikte Amasya'da İstanbul Hükümeti'nin Bahriye Nazırı Salih Paşa ile görüşmelere başlaması (Amasya Mülakatı)

İkinci Bozkır Ayaklanması

22 Ekim 1919 Amasya görüşmelerinin sona ermesi ve 5 adet protokol düzenlenerek imzalanması

25 Ekim 1919 Manyas bölgesinde başlayan ve Susurluk - Gönen - Ulubat'ı içine alan bölgeye yayılan bölgelerde ingilizler adina calisan M.Kemal e karsi Birinci Anzavur Ayaklanması (Bastırılması 30 Kasım 1919)

26 Ekim 1919 Hart Kasabasında ingilizler adina calisan M.Kemal e karsi Şeyh Eşref ayaklanması (Bastırılması 25 Aralık 1919)

27 - 28 Ekim 1919 Harbiye Nazırı Cemal Paşa'nın, Mustafa Kemal Paşa'ya telgrafı: "Meclisi Mebusan'ın İstanbul dışında toplanması imkansız ve devlet ve memleket için büyük mahzurları davet etmiş olacağından bugünkü hükümet görüşünde sabittir"

29 Ekim 1919 Mustafa Kemal Paşa'nın, Harbiye Nazırı Cemal Paşa'nın telgrafına cevabı: "Kabinenin mütalaaları, milli meclisin toplantı yeri hakkındaki görüşümüzü değiştirecek emniyeti henüz bahşetmemektedir"

İngilizlerin Kilis'i boşaltmaları, Kilis'in isgalini Fransızlar devretmeleri ve Fransizlar tarafından işgali

İngilizlerin Antep'i tahliye etmeleri ve isgalin devredildigi Fransızların şehre girmeleri

30 Ekim 1919 Urfa'nın Fransızlar tarafından işgali

1 Kasım 1919 Maraş'ta İngilizlerin işgali, Fransızlara devretmesi

3 Kasım 1919 İzmir cephesinde Türklerle Yunanlılar arasında tespit edilen hattın (Milne hattı) General Milne tarafından Harbiye Nazırı Cemal Paşa'ya bildirilmesi

7 Kasım 1919 Osmanlı Meclisi Mebusanı için yapılan seçimlerde Mustafa Kemal Paşa'nın "Erzurum milletvekilliği"ne seçilmesi

16 Kasım 1919 Gümülcüne'de halk temsilcilerinin katılımıyla bir kongre toplanması ve Batı Trakya'nın gelecekteki durumunun görüşülmesi, (Gümülcüne Kongresi)

Balıkesir'de İzmir'in Doğru Gazetesinin yayına başlaması

19 Kasım 1919 Dördüncü Balıkesir Kongresi

27 Kasım 1919 Bulgaristan ile İtilaf devletleri arasında Neuily Anlaşması

28 Kasım 1919 Maraş kalesin Fransız bayrağı çekilmesi üzerine, Maraş halkının direnişi, (Maraş halkının kale duvarlarına tırmanması ve Fransız bayrağının indirilerek yerine Türk bayrağının çekilmesi)

11 Aralık 1919 İngiliz Yüksek Komiseri J E Robeck'in raporu: "Mustafa Kemal başlıca düşmanımızdır"

17 Aralık 1919 Mustafa Kemal Paşa'nın Osmanlı meclisi Mebusanına seçilen mebusların, Meclisin açılışından önce Heyet-i Temsiliye 'nin yakında İstanbul'a yakın bir yere nakledileceğini bildiren genelgesi

18 Aralık 1919 Karadeniz bölgesi Rumları tarafından Batum'da "Pontus Rum Hükümeti" adıyla bir hükümet kurulması

27 Aralık 1919 Mustafa Kemal Paşa ve Heyet-i Temsiliye üyelerinin Ankara'ya gelişleri

 

......

şeriat Devleti olan Osmanlı'da Devletin aldigi her türlü Kararin islama uygunlugu hakkinda Şeyh-ül islâm'ın görüşü yani fetvası istenir ve alınırdi.

Şeyh ül islâm'ın bir fetvası Padişah'ı dahi tahtan indirebilirdi.

 

 

Osmanli Devlet Padisahinin ve Meclis-i Mebusan in, Türk Milletinin isgal Kuvvetlerine karsi sürdürdügü istiklal Savasina karsi savastiklari icin M. Kemal ve Arkadaslari gibi önde gelen isimlerini idam edebilmesi icin Şeyhülislâm fetvasına ihtiyaçi vardı.

 

 

Bu konuda o tarihlerde İstanbul'da Sebil ür Reşad Mecmuası'nı çıkartan Eşref Edip Bey;

 

 

"...Şeyh-ül islâm, Haydar-ı Zâde İbrahim Efendi idi. Anadolu'daki harekata taraftar idi. İngilizler, Hükümeti tazyik ederek (baskı yaparak) fetva istiyorlardı. Şeyh-ül islâm bu fetvayı vermeyerek görevinden ayrıldı. Yerine Dürr-i Zâde Abdullah Efendi geçti. (...) Şeyhülislâm, istenen bu fetvaları, işgal kuvvetlerinin haddi aşmış zulüm ve baskıları altında verdi" diyordu[1].

 

 

Fotoğraf'ta gördüğünüz Dürr-i Zâde Fetvası ve ikinci bir fetvaya göre idam edilmeleri şart ve uygun olanlar, Ingilizlerin Bandirma Vapuru ile Samsun a gönderdikleri :

 

 

20 subay,

5 memur,

50 küçük subay ve

51 de silahsız küçük subay vardi ve bunlardan barilarinin isimleride şunlardır:

 

 

"M. Kemal Paşa,

Ali Fuat Cebesoy,

Kara Vasıf,

Dr Adnan Adıvar ve

Halide Edip Adıvar,

İsmet İnönü,

Bekir Sami Bey,

İsmail Fazıl Paşa,

Celalettin Arif Bey,

Hamdullah Suphi Bey,

Rıza Nur Bey,

Yusuf Kemal Tengirşek,

Cami Baykut,

Ankara müftüsü Rıfat Börekçi..."

 

 

Neticede Kuva-yı Milliye'nin devlete ve Padişah'a asi olduğuna dair Şeyhülislâm Dürr-i Zâde Abdullah Efendi Fetva verdi. Ve "Fetva-yı Şerife" adıyla 11 Nisan 1920 tarihinde Devlet'in resmi organı olan Takvim-i Vekayi ile o tarihlerde İstanbul'da çıkan Peyam-ı Sabah gazetelerinde yayınlandı[2]

 

 

Sultan Vahdettin'i "hain" ilan edenler, bu fetvayı gerekçe gösteriyorlar, oysa bu fevtanın İngilizlerin baskısı ve zorlamasıyla verilmiş olduğunu ileri sürenlerin sayısı bir hayli fazla[3].

 

 

Tamamı beş fetvadan oluşan Şeyhülislâm Dürr-i Zâde Abdullah Efendi'nin Fetva-yı Şerife'si bugünkü dille şöyledir:

 

 

11 Nisan 1920

 

 

FETVA-i SERiF

 

 

"Dünya düzeninin sebebi olan ve kıyamet gününe kadar Ulu Tanrı'nın daim eyleyeceği İslâm Halifesi Hazretleri'nin veliliği altında bulunan İslam memleketlerinde bazı kötü kimseler

1. Anlaşarak ve birleşerek ve kendilerine elebaşılar seçerek Padişah'ın sadık uyruklarını hile ve yalanlarla aldatmakta, yoldan çıkartmaktadırlar.

2. Padişahın yüksek buyrukları olmaksızın asker toplamaktadırlar.

3. Görünüşte askeri beslemek ve donatmak bahaneleriyle, gerçekte ise mal toplamak sevdasıyla, şeriata uymayan ve yüksek emirlere aykırı bir takım haksız ödemeler ve vergiler koymakta ve çeşitli baskı ve işkencelerle halkın mal ve eşyalarını zorla almakta ve yağmalamaktadırlar. 4. Böylece insanlara zulmetmekte, suçlamakta ve Padişahın ülkesinin bazı köy ve şehirlerine saldırmak suretiyle tahrip ve yerle bir etmektedirler. Padişahın sadık tebaasından nice suçsuz insanları öldürmekte ve kan döktürmektedirler.

5. Padişah tarafından atanmış bazı dini, askeri ve sivil memurları istedikleri gibi memuriyetten çıkarmakta ve kendi yardakçılarını atamaktadırlar. Hilâfet merkezi ile Padişah ülkesi arasındaki ulaştırmayı ve haberleşmeyi kesmekte ve devletin emirlerinin yapılmasına engel olmaktadırlar.

6. Böylece, hükümet merkezini tek başına bırakmak, Halifenin yüceliğini zedelemek ve zayıflatmak suretiyle yüksek Hilafet katına ihanet etmektedirler.

7. Ayrıca Padişah'a itaatsizlik suretiyle devletin düzenini ve asayişini bozmak için düzme yayımlar ve yalan söylentiler yayarak halkı azdırmaya çalıştıkları da açık bir gerçektir.

8. Bu işleri yapan yukarıda söylenmiş elebaşılar ve yardımcıları ile bunların peşlerine takılanların dağılmaları için çıkarılan yüksek emirlerden sonra bunlar, hala kötülüklerine inatla devam ettikleri takdirde işledikleri kötülüklerden memleketi temizlemek ve kulları fenalıklardan kurtarmak dince yapılması gerekli olup, Allah'ın "öldürünüz" emri gereğince öldürülmeleri şeriata uygun ve farz mıdır" Beyan buyrula?

Cevap: Allah bilir ki olur.

Dürr-i Zâde El-Seyid Abdullah

Böylece Padişahın ülkesinde savaşma kabiliyeti bulunan müslümanların adil Hâlifemiz Sultan Mehmet Vâhdettin Han Hazretlerinin etrafında toplanarak savaşmak için yapacağı davet ve vereceği emre uymak suretiyle adı geçen asilerle çarpışmaları dince gerekir mi? Beyan Buyrula.

Cevap: Allah bilir ki gerekir.

Dürr-i Zâde El-Seyid Abdullah

Bu takdirde, Halife Hazretleri tarafından sözü edilen asilerle savaşmak üzere görevlendirilen askerler, çarpışmazlar ve kaçarlarsa büyük kötülük yapmış ve suç işlemiş olacaklarından dünyada şiddetle cezayı, ahirette de çok acı azâbı hakk ederler mi? Beyan Buyrula.

Cevap: Allah bilir, ederler,

Dürr-i Zâde El-Seyid Abdullah

Bu takdirde, Halife askerlerinden asileri öldürenler gazi, asilerin öldürdükleri şehit sayılırlar mı? Beyan buyrula.

Cevap: Allah bilir ki, sayılırlar.

Dürr-i Zâde El-Seyid Abdullah

Bu takdirde, Padişah'ın asilerle savaşmak için verdiği emre itaat etmeyen müslümanlar, günahkar ve suçlu sayılıp şeriât yargılarına göre cezalandırılmayı hak ederler mi? Beyan buyrula.

Cevap: Allah bilir ki, ederler.

 

Dürr-i Zâde El-Seyid Abdullah"[4].

 

23 Nisan 1920'de Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin açılmasıyla ulusal kuvvetlerin tek merkezde toplanması ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulması yolunda önemli bir adım atılmış oldu Meclis ve Hükümet Başkanlığına Mustafa Kemal seçildi Türkiye Büyük Millet Meclisi, Kurtuluş Savaşı'nın başarıyla sonuçlanması için gerekli yasaları kabul edip uygulamaya başladı

23 Nisan 1920'de Ankara'da TBMM'nin açılmasıyla Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşu müjdelenmişti Meclisin Türk Kurtuluş Savaşı'nı başarıyla yönetmesi, yeni Türk devletinin kuruluşunu hızlandırdı 1 Kasım 1922'de hilafet ve saltanat birbirinden ayrıldı, önce saltanat ve daha sonra da

24 Nisan 1920 ve 13 Ağustos 1923 tarihlerinde TBMM Başkanlığına seçildi Bu başkanlık görevi, devlet-hükümet başkanlığı düzeyindeydi

10 Ağustos 1920 tarihinde Sevr Antlaşması'nı imzalayarak aralarında Osmanlı İmparatorluğu'nu paylaşan I Dünya Savaşı'nın galip devletlerine karşı önce Kuvâ-yi Milliye adı verilen milis kuvvetleriyle savaşıldı Türkiye Büyük Millet Meclisi düzenli orduyu kurdu, Kuvâ-yi Milliye - ordu bütünleşmesini sağlayarak savaşı zaferle sonuçlandırdı

Mustafa Kemal yönetimindeki Türk Kurtuluş Savaşının önemli aşamaları şunlardır:

20 Eylül 1920 Sarıkamış in bosaltılışı

30 Ekim 1920 Kars in bosaltılışı

7 Kasım 1920 Gümrü'nün bosaltılışı

Çukurova, Gazi Antep, Kahraman Maraş Şanlı Urfa savunmaları (1919- 1921)

23 Nisan 1920'de Ankara'da TBMM'nin açılmasıyla Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşu müjdelenmiştir Meclisin Türk Kurtuluş Savaşı'nı başarıyla yönetmesi, yeni Türk devletinin kuruluşunu hızlandırdı

10 Ağustos 1920 tarihinde Sevr Antlaşması'nı imzalayarak aralarında Osmanlı İmparatorluğu'nu paylaşan I Dünya Savaşı'nın galip devletlerine karşı önce Kuvâ-yi Milliye adı verilen milis kuvvetleriyle savaşıldı Fakat işgalci emperyalist devletlere karşı başarılı bir mücadele için düzenli bir ordu şarttıTürkiye Büyük Millet Meclisi düzenli orduyu kurdu, Kuvâ-yi Milliye-ordu bütünleşmesini sağlayarak savaşı zaferle sonuçlandırdı

Mustafa Kemal yönetimindeki Türk Ulusal Kurtuluş Savaşı'nın önemli aşamaları şunlardır:

10 Ağustos 1920 tarihinde Sevr Antlaşması'nı imzalayarak aralarında Osmanlı İmparatorluğu'nu paylaşan I Dünya Savaşı'nın galip devletlerine karşı önce Kuvâ-yi Milliye adı verilen milis kuvvetleriyle savaşıldı Fakat işgalci emperyalist devletlere karşı başarılı bir mücadele için düzenli bir ordu şarttıTürkiye Büyük Millet Meclisi düzenli orduyu kurdu, Kuvâ-yi Milliye-ordu bütünleşmesini sağlayarak savaşı zaferle sonuçlandırdı

Mustafa Kemal yönetimindeki Türk Ulusal Kurtuluş Savaşı'nın önemli aşamaları şunlardır:

20 Eylül 1920 de Sarıkamış ,

 

20 Eylül 1920 Padişah Vahdettin'in İstanbul Hükümetine yardımcı olunmasını "İtidal ve sükunetin muhafazasını" isteyen beyannamesi

22 Eylül 1920 Mustafa Kemal Paşa'nın Amerikan heyetinin başkanı General Herbord ile Sivas'ta görüşmesi

Mustafa Kemal Paşa'nın Vahdettin'in 20 Eylül 1920 tarihli beyannamesini cevaplandırması ve Damat Ferit Paşa hükümetinin derhal düşürülmesini istemesi

30 Ekim 1920 de Kars ve

7 Kasım 1920 de Gümrü'nün kurtarılışı

 

7 Kasım 1920 de Gümrü'nün kurtarılışı

Çukurova, Gaziantep, Kahramanmaraş ve Şanlıurfa savunmaları (1919- 1921)

6 -10 Ocak 1921 I İnönü Zaferi

23 Mart-1 Nisan 1921 II İnönü Zaferi

10 - 24 Temmuz 1921 Kütahya-Eskişehir Muharebeleri

 

23 Ağustos - 13 Eylül 1921 Sakarya Zaferi

23 Ağustos-13 Eylül 1921 Sakarya Zaferi Büyük Taarruz, Başkomutan Meydan Muhaberesi

19 Eylül 1921'de Türkiye Büyük Millet Meclisi Mustafa Kemal'e Mareşal rütbesi ve Gazi unvanını verdi Kurtuluş Savaşı,

19 Eylül 1921'de Sakarya Zaferi'nden sonra Türkiye Büyük Millet Meclisi Mustafa Kemal'e Mareşal rütbesi ve Gazi unvanını verdi Kurtuluş Savaşı,

26 Ağustos 9 Eylül 1922 Büyük Zafer Sakarya Zaferinden sonra

26 Ağustos - 9 Eylül 1922 de Büyük Taarruz, Başkomutanlık Meydan Muhaberesi ve Takip Harekatı

1 Kasım 1922 de Saltanatın Kaldırılması

29 Ekim 1923 de Cumhuriyetin İlanı

29 Ekim 1923 yılında Cumhuriyet ilan edildi ve Atatürk ilk cumhurbaşkanı seçildi Anayasa gereğince dört yılda bir cumhurbaşkanlığı seçimleri yenilendi

Atatürk'ün yenilikleri, inkılapları

Siyasal alandaki inkılaplar

24 Temmuz 1923'te İsviçre'nin Lozan kentinde imzalanan Lozan Antlaşması'yla sonuçlandı Bu anlaşma ile Sevr Antlaşması yürürlükten kalkmış, Türkiye Cumhuriyet'i Lozan Anlatlaşması temelleri üzerine kurulmuştur

24 Temmuz 1923'te imzalanan Lozan Antlaşması'yla sonuçlandıBöylece Sevr Antlaşması'yla paramparça edilen, Türklere 5-6 il büyüklüğünde vatan bırakılan Türkiye toprakları üzerinde ulusal birliğe dayalı yeni Türk devletinin kurulması için hiçbir engel kalmadı

29 Ekim 1923'te Cumhuriyet (halk egemenliği) idaresi kabul edildi, Atatürk oybirliğiyle ilk cumhurbaşkanı seçildi 30 Ekim 1923 günü İsmet İnönü tarafından Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk hükümeti kuruldu

Cumhurbaşkanlık yılları (1923-1938) Atatürk,

3 Mart 1924 Hilafet kaldırıldı Böylece Osmanlı hanedanının yönetimden bağları koparıldı

 

 

KAYNAKLAR:

 

[1 ]Eşref Edip, Sebilürreşad, C.10, Sayı: 238, sayfa 202.

[2] Takvim-i Vekayi, 11 Nisan 1336/1920, No: 3824; Peyam-ı Sabah, 11 Nisan 1336/1920, No: 493. Ayrıca bkz., ATASE Arş., Kl: 525, D:129, Fh: 1-1.

[3] Hayrettin Abidin, Tarihte Ankara İstiklal Harbi ve Bursa Hatıratı, Suhulet Kütüphanesi, Ankara, 1934, s. 43; Yunus Nadi, Birinci Büyük Millet Meclisi'nin Açılışı ve İsyanlar, İstanbul, 1955, s. 239; Yunus Nadi, Kurtuluş Savaşı Anıları, İstanbul, 1978, s. 239; Fahri Belen, Türk Kurtuluş Savaşı, Kültür Bakanlığı Yayını, Ankara, 1983, s. 162; Tevfik Bıyıkoğlu, Atatürk Anadolu'da, Ankara, 1955, sayfa 57.

[4] Ergün Aybars, Türkiye Cumhuriyeti Tarihi, İzmir, 1987, C.I, sayfa 369-370. Ayrıca sadeleştirilmemiş şekli için bkz., Ek: I.

 

 

Yorum Yaz